Reacties auteursrecht voorstel GroenLinks

GroenLinks, en even later Femke hoogstpersoonlijk, presenteerde hun kijk op auteursrecht een paar dagen geleden. Met oog op de verkiezingen voor muzikanten een zeer interessante topic. Als je het standpunt van GroenLinks/Femke nog niet hebt gelezen, zeker even doen.

In deze post ga ik namelijk in op de bijzondere reacties die verschijnen op haar stuk.

Heel kort samenvattend, waar komt GroenLinks verhaal op neer? Voornamelijk op financiële onafhankelijkheid van kunstenaars en deze in de markt te versterken. Volgens de linkse partij biedt auteursrecht nagenoeg geen bescherming in de wetten van het internet.

“Het huidige auteursrecht garandeert niet of nauwelijks een eerlijk honorarium voor makers, noch faciliteert het breed en legaal gebruik van hun werk via internet. Uitbuiting en piraterij ontstaan omdat de markt faalt, en de overheid archaïsche wetgeving verdedigt, de oren laat hangen naar commerciële lobbyisten en met symbolische (download)verboden schermt.”

Drie oplossingen stelt GroenLinks voor [door mij kort en bondig gemaakt]:

  1. er moet onderscheid komen in de mate van auteursrechtelijke bescherming, afhankelijk van het soort gebruik door derden: commercieel, privé, kunstzinnig, wetenschappelijk of amateuristisch.
  2. de duur van de auteursrechten moet worden verkort aangezien gemiddeld 97% van de royalties in de eerste zeven jaren na verschijning van een werk worden geïncasseerd. Voorstel: van 70 naar 10 jaar.
  3. artiesten en makers moeten een sterkere onderhandelingspositie krijgen tegenover hun uitgevers, omroepen of producenten.

Vooruitstrevende gedachten en de eerste partij die zich aan dit onderwerp waagt en uitspraken doet c.q. oplossingen aandraagt. Geweldig! Maar toch komen er, op het eerste oog, onbegrijpelijke reacties over het stuk van Femke:

Gerrit: “Omdat de controle op intellectueel eigendom lastig is geworden passen we dus de wet aan. Als er veel auto’s gestolen worden, omdat er niet voldoende agenten zijn, geven we dan het stelen van auto’s ook vrij? Of misschien alleen auto’s die 10 jaar of ouder zijn? Het lijkt me handiger om kinderen (en volwassenen) te leren dat het creëren van muziek, tekst, foto’s enz. geld kost.”

Herman: “Dit is wat mij betreft volkomen absurd. Ik ben filmcomponist. Als regisseurs / producenten voortaan gewoon gratis 10-jaar oude muziek kunnen gebruiken kan ik er wel mee ophouden. Royalties zijn niet de belangrijkste inkomstenbron, maar opdrachtgeld. Voor bands zijn dat optredens. Ik vind dit dus onzin en zal niet op jullie stemmen als jullie dit echt gaan uitvoeren in een mogelijke regering.”

Lars Boering: “Als je je zou verdiepen in de door Platformmakers gehanteerde speerpunten dan zou je waarschijnlijk anders reageren, kijk hier. Wat Groenlinks nu wil is het probleem van handhaving verleggen naar de makers. Je ontneemt zo een grote groep kunstenaars, fotografen, filmers en auteurs hun recht om op eerlijke wijze hun geld te verdienen.”

De reacties lijken vooral veel pijn te hebben in het controle stuk. ‘Iemand anders kan zo maar met mijn werk er van door!’ En ja dat kan. Of het nou een design is, een thriller van een boek, een album of een briljant filmconcept: alles is te jatten.

Diegene die jat neemt ook de risico’s. Niet zozeer in boetes maar in (product)kwaliteit. Gerippte software komt met bugs, gedownloade songs hebben geen artwork of zijn soms van belabberde kwaliteit, een design is niet helemaal custom-made voor mij en zo zitten er altijd nadelen aan het werkje. Het grote voordeel is; het is GRATIS.

Essentieel punt hier is dat het aanschaffen niet was gebeurd als er een prijskaartje aan had gehangen. Met andere woorden: $800 betalen voor Photoshop zullen velen particulieren nooit hebben gedaan. €20,- voor een onbekende artiest waarvan je de muziek niet goed kent, schaffen maar zeer weinige blind aan. Met andere woorden, het is stom aan te nemen geld te zijn verloren aan mensen die ‘illegaal’ jouw product hebben verkregen, als ze in geen geval een euro hadden neergelegd voor jouw product.

Alles wat gratis is, heeft meerwaarde. En daar kan de maker altijd van profiteren. De (internet)doorgeefluiken kunnen namelijk 99 van de 100 keer niet het werk (re)produceren, en zijn waardeloos. Daarom heeft ‘piraterij’ enorme voordelen: via netwerken van anderen kom je in circuits terecht waar je van te voren nooit bij had stilgestaan, en levert het je nieuwe opdrachten op. Daar kun je jouw verdiensten weer terugpakken. De (nieuwe) fans betalen graag voor andere zaken wat voor hen een meerwaarde heeft. Heel simpel kan dat een band shirt zijn of een optreden, maar ook exclusiviteit of voor dreigende schaarste betaald een fan.

Grote sloten en chagrijnige (internet)politieagenten zullen niet de oplossing zijn. Ik vind de standpunten die GroenLinks in nemen helemaal zo gek nog niet. Zeker de eerste om een beter onderscheid te maken in wie je auteursrechtelijk beschermd werk gebruikt. Partijen met grote, brede schouders die miljoenen omzetten pittig laten betalen voor muziekgebruik, en je nichtje die op haar slaapkamer muziek zit te luisteren niet. Het Spotify-model vind ik daarin een prachtig en eerlijk voorbeeld: de inkomsten vanuit commercials/advertenties op Spotify worden verdeeld naar artiesten op aantal plays.

GroenLinks durft en wat mij betreft zit hun denkwijze al een heel eind in de goede richting.

3 comments on “Reacties auteursrecht voorstel GroenLinks

  1. Jozua Douglas August 28, 2014 9:23 pm

    Twee jaar geleden debuteerde ik met mijn eerste jeugdboek. Hoewel de verkoopaantallen nog niet in de buurt van een bestseller komen, verkrijg ik nu al 1/3 van mijn inkomen uit royalty’s! Voor mij is dit een zeer welkome inkomstenbron. Ik herken mij dus totaal niet in het beeld van de uitgebuitte kunstenaar.

    Ik werk een half jaar aan een boek. In jouw wereld zou dat betekenen dat ik een half jaar zonder inkomsten zit. Jij stelt dat ik daarna kan gaan cashen door aanverwante opdrachten. Dat is in theorie waar, maar in de praktijk valt dat behoorlijk tegen.

    Ik moet dan immers in de tweede helft van het jaar een compleet jaarsalaris bij elkaar harken — en dat zit er echt niet in voor een schrijver (die geen T-shirts verkoopt en geen volle zalen trekt). Als ik geluk heb verdien ik in de tweede helft van het jaar precies genoeg om een half jaar van te leven. Ik zit dan dus met een gat in mijn inkomsten.

    De royalties vullen dat gat nu, na twee jaar al voor een groot deel op. Met nog een beetje groei kan ik ervan leven. Dat is voor mij enorm stimulerend om me verder te ontwikkelen.

    Natuurlijk zijn er schrijvers die nog geen 500 euro voor een roman krijgen. Deze auteurs worden altijd te voorschijn gehaald om het grote onrecht van de boekenmarkt te onderstrepen. Maar als je een beetje kennis hebt van de markt, dan weet je dat ook uitgevers fors toeleggen op deze boeken.

    Vergeet niet dat alle auteurs in Nederland eenzelfde percentage aan royalty’s ontvangen. Er is een standaardcontract en deze is het resultaat van onderhandeling tussen auteursverenigingen en uitgevers. Een laag inkomen uit royalty’s is dus bijna altijd het gevolg van met een geringe belangstelling en niet van slechte contracten. Immers: de auteur die ervan kan leven heeft hetzelfde contract als de auteur die minder succesvol is.

    Het lijkt erop dat GroenLinks vindt dat het auteursrecht mij onvoldoende beschermt en daarom grotendeels afgeschaft dient te worden. Maar daar zit een grote denkfout. Ik bepaal immers zelf of ik gebruik maak van het auteursrecht. Ik kan zelf bepalen of ik mijn werk gratis weggeef of niet. Ik teken de contracten met mijn uitgevers bij volle bewustzijn. Niemand die mij daartoe dwingt. Ben ik het niet met de voorwaarden eens, dan teken ik toch niet? Ik ben dan even goed af als ik zou zijn in een wereld zonder auteursrecht. Een beperking van het auteursrecht beperkt ook mijn keuzevrijheid en ondernemersmogelijkheden.

    Een andere denkfout is deze.

    ‘de duur van de auteursrechten moet worden verkort aangezien gemiddeld 97% van de royalties in de eerste zeven jaren na verschijning van een werk worden geïncasseerd. Voorstel: van 70 naar 10 jaar.’

    Dat was in het tijdperk van fysieke boeken en muziekdragers inderdaad vaak het geval. Maar door de komst van digitale media wordt de levenscyclus van een product juist enorm verlengd. Een digitaal boek is immers tot in lengte van dagen beschikbaar en niet afhankelijk van de grillen van boekhandels. Ik verdien aan een digitaal boek misschien minder (omdat veel mensen hem via illegale bron verkrijgen), maar wel langer (omdat er altijd mensen blijven die wel willen betalen). Ik zal mijn opbrengsten dus over langere termijn moeten zien te verkrijgen.

    Het Spotify-model is inderdaad een goede oplossing voor de lange termijn. Ik ben het met je eens dat dit soort ontwikkelingen zouden moeten worden toegejuicht. Maar als het auteursrecht na 10 jaar vervalt, hoeft Spotify de artiest na 10 jaar helemaal niet meer te betalen! En Spotify verdient dan nog steeds zijn geld met het werk van de artiest. Beperking van het auteursrecht laat de artiest op lange termijn dus juist in de kou staan.

    Ik zou het op prijs stellen als de voorstanders van dit soort regelgeving ervoor uit zouden komen dat ze het vooral voor zichzelf wensen. Dat ze vooral zelf willen profiteren van gratis content. Want auteurs of artiesten schieten er niets mee op als gratis de norm wordt. Zij willen zelf bepalen wat zij met hun werk doen. En ook al valt de wet niet te handhaven. Er zijn door de bescherming van het auteursrecht altijd mogelijkheden om op zijn minst nog iets te verdienen. Zoals een Spotify voor boeken, een boekverfilming en voor de grotere auteurs misschien zelfs merchandising. Een beperking van het auteursrecht ontneemt de artiest en auteur al deze mogelijkheden.

    Kort samengevat: Als het nieuwe verdienmodel echt zo rooskleurig is voor de artiest als jij schetst, dan kunnen artiesten en auteurs hun werk altijd nog uit vrije beweging gratis verspreiden en op zoek gaan naar bijverdiensten. Daarvoor hebben ze echt geen wet- of regelgeving nodig. Het auteursrecht geeft de artiest het recht in eigen hand. En dat zou zo moeten blijven.

  2. Laurens Holst April 8, 2010 7:49 pm

    “…moet worden verkort aangezien gemiddeld 97% van de royalties in de eerste zeven jaren na verschijning van een werk worden geïncasseerd.”

    Dat is natuurlijk niet de reden voor de verkorting :). Dat percentage laat alleen zien dat het financieel gesproken niet veel uitmaakt of het nou 10 of 70 is.

    Ook is het niet 10 vs. 70, maar 10 vs. levenslang+70.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>