Kom met voldoende legaal muziekaanbod

Het politieke debat over downloaden en auteursrecht op het internet vond 27 mei plaats in de Balie (Amsterdam). Allerlei experts of belanghebbende op het gebied van internet, recht en promotie kwamen eerst aan het woord, waarna de politieke partijen hun standpunten deelde.

De meest interessante standpunten, (on)mogelijkheden en de weg naar de oplossing laat ik graag de revue passeren.

“Want downloaden van illegaal aanbod is illegaal.” zegt Tim Kuik (BREIN). Duidelijk het minst populaire panellid van de zes als vechter tegen het illegaal downloaden op internet. Volgens Kuik doet het illegale aanbod afbreuk aan de normale exploitatie. Het internet heeft een markt voor gestolen goederen gecreëerd.

Direct een tussen-alinea: in de term ‘illegaal’ of ‘legaal’ zit een cruciaal punt in deze discussie. Want wat is precies ‘legaal’ of ‘illegaal’? Een 17-jarige fan die jouw muziek zonder toestemming naar andere toestuurt wil je eigenlijk alleen maar toejuichen. Een bittorent site die commercieel actief kan zijn vanwege jouw muziek en de advertentie-inkomsten op zijn website, wordt eerder als illegaal gezien omdat er geld aan muziek wordt verdiend zonder toestemming van de auteur of mededinging.

Het gebrek aan nuance ontbreekt tijdens het eerste uur. Waar Tim Kuik niet helemaal zuiver kan zijn wat nou wel of niet ‘goed’ is, en Ot van Dalen van Bits of Freedom weer te radicaal trekt naar het recht van consumenten alles te mogen consumeren op internet, komt Niels Aalberts wel met een paar rake praktijkvoorbeelden om te laten zien dat de waarheid ergens in het midden ligt.

Met metaforen die ik ook in workshops vanaf nu ga gebruiken zegt Niels: ‘Consumenten zijn bereidt om te betalen. In een restaurant betaal je 3 euro voor een flesje Spa Blauw, terwijl we ook met z’n allen naar het toilet zouden kunnen rennen. Echter betaalt de consument omdat hij de meerwaarde inziet. De ober, met de vriendelijke glimlach.’

Het is 13 jaar geleden dat Napster om de hoek kwam kijken, en 13 jaar later lijkt met Spotify eindelijk een alternatief te komen voor illegale bronnen. Over het vermeende downloadverbod (wat er niet zal komen, maar toch) zegt Niels: ‘”Sorry” tegen een 3-jarig mannetje zeggen “we hebben hier geen WC, dus hou je plas maar even 13 jaar op” en dan wildplassen gaan bekeuren?’

Waar Niels en Lea Postma (Consumentenbond) goed de vinger op de zere plek legt, is het gebrek aan goed, legaal aanbod. Er is geen of nauwelijks keuze. Lea: “Klanten straffen is geen goede route. Zij nemen je product af. Verleid hen in plaats van te straffen.” Dat de ‘illegale’ bronnen worden gezocht is pure logica omdat legale alternatieve onvoldoende aanwezig zijn of niet voldoen aan de wensen van de consument. Erwin Angad Gaur (Platform Makers) voegt aan de discussie toe: ‘Makers maken werken om gezien of gehoord te worden. Niet om verboden te worden.’ Hij pleit verder voor een heffing, omdat je dan niet hoeft te controleren of te verbieden. Handhaving op het internet is namelijk ondoenlijk volgens Erwin.

Bernt Hugenholtz (hoogleraar informatierecht) komt met een flinke dosis droge humor en maakt haarfijn duidelijk wat ‘rechten-technisch’ wel en niet kan. Wij als Nederland hebben namelijk een aantal verdragen getekend. Zo staat onze handtekening op het Berner Conventie-, TRIPS- en WIPO auteursverdrag. Door deze verdragen kunnen we NIET:

  • Het auteursrecht afschaffen.
    Dit zal handelssancties tot gevolg hebben.
  • De duur van het auteursrecht verkorten.
    Er zijn volgens Bernt goede argumenten voor, we kunnen er alleen mee schuiven als de duurrechtlijn in Europa wordt aangepast.
  • Downloaden / uploaden zonder meer toestaan.
    Dit is in strijd met auteursrrechtrichtlijn waarmee een volledige markt onderuit wordt gehaald.

Wel zouden er rondom remixen nieuwe bepalingen kunnen komen, zou er een downloadverbod kunnen komen (totaal niet voorkeur van de hoogleraar) en kunnen er collectieve licenties worden afgesloten.

Lastig lastig lastig allemaal. De politiek reikt verre van de hand. Fred Teeven (VVD) geeft een opdracht mee aan de industrie: creëer een markt. Zolang er geen goede alternatieven zijn die de politiek bij volle macht kan steunen, moet de industrie ook niet teveel verwachten van de politiek.

Mariko Peeters (GroenLinks) komt met vooruitstrevende gedachten naar voren: “Recht kan veranderen. Neem bijvoorbeeld Radio Veronica. Vroeger was het rechtmatig onmogelijk om zelf radio te maken. Inmiddels is het recht daarin verandert en weten we wel beter.” Ook geeft ze het voorbeeld van de mode-industrie. “Continue voortborduren op elkaars werken. Niet 100% kopiëren, dat gebeurt niet. Dus waarom niet in de muziek ook dezelfde vrijheden geven?”

Arda Gerkens (SP) vat de hele namiddag kort en krachtig samen: “Het downloaden of piraterij is een probleem van de industrie. De politiek kan het niet oplossen. 
Er is veel te weinig aanbod, en te veel vraag. Oplossing zal eerst door de markt moeten komen. Voldoende legaal aanbod is stap één”

D66-er Judith Swinkels maakt tijdens het debat een wat fletse indruk. Allerminst flets is het optreden van De Piratenpartij vertegenwoordigt door Samir Allioui. Als een piraat met een groot mes in de mond schreeuwt hij in het rondte. “De consument, burger en artiest wordt benadeeld […] Gros van het geld gaat naar DE industrie,” en zo volgen er meer grote uitspraken die door hoongelach door mij vergeten zijn op te schrijven. Een opmerkelijk interessante opvatting fietste Samir er wel tussendoor: “Als de wet niet functioneert, is de wet niet goed gemaakt.”

Martijn van Dam (PvdA) is helder en duidelijk: “Downloadverbod is niet handhaafbaar.” En zo is het. Wat er ook voor sancties gaan komen, de politiek gaat niet politie-agenten op het net omdat het praktisch/technisch niet kan.

Het grote downloaddebat levert een hoop reflectie en nageborrel op. Naslagwerk van allerlei analyses en terugblikken:

Je kunt ook hier het hele downloaddebat terugkijken.

Wat kunnen we concluderen?
We kunnen concluderen dat de muziekindustrie ligt te slapen en de handen in een moet slaan om te komen met goede legale alternatieven. Ten tweede dat er een hoop politiek gelobby nodig zal zijn om bepaalde essentiële wijzigingen op juridisch niveau te kunnen wijzigen. Ten derde kunnen we weinig politieke steun verwachten op de huidige handelswijze aangaande muziek op het internet. En als laatste: luister naar de consument en bestrijd haar niet (in)direct.

Say Something

Your email address will not be published. Required fields are marked *