Nu komen er steeds duidelijkere signalen dat de grote majors (EMI, Universal, Sony en Warner) op knappen staan. Nee, echt op knappen. Gaan de majors omvallen net zoals de banken in de financiële sector? Wordt 2010 een rampjaar voor de grote vier?
Ik ga daar ‘ja’ op durven antwoorden. En ze zullen de financiële crisis niet de schuld kunnen geven…

In 2009 is een major vooral een netwerkpartij. Zij kennen de juiste mensen doordat ze in de afgelopen decennia met diverse partijen hebben mogen werken. De beste pluggers, beste producers, beste marketeers of beste muzikantenscouts zitten in het adressenbestand.

In 2009 ziet een major dat verkoop van muziek moeizaam gaat. Tien jaar geleden moest je 100.000 platen verkopen wilde het label een ‘platina’ plaat ophangen in het kantoor. In juni 2009 zijn dat er nog maar 50.000. De helft.
Voor ‘goud’ geldt eenzelfde vermindering, bij een singel geldt zelfs dat 10.000 plaatjes nu genoeg zijn voor een ‘Goude Singel’ waar het in 1999 nog 50.000 waren. Verkoop loopt terug en muziek wordt -of is eigenlijk al- vluchtiger.

In 2009 ziet een major dat de live-opbrengsten of auteursrechten nog enige houvast bieden. Om enige vorm van stabiliteit te garanderen doet het 360-graden-contract een razend snelle intreden. In alle inkomsten van de artiest wordt een ’share’ voor de platenmaatschappij geëist. Sterker nog, er wordt nog nauwelijks een deal getekend zonder dat de artiest (een gedeelte van) zijn auteursrecht overdraagt aan de maatschappij.

In 2009 weet de major dat een goede plaat opname geen mega-budget hoeft te kosten. Thuisstudio’s ontwikkelen razendsnel en voor opnames van drums of strijkers wordt heel efficiënt opgenomen vanwege goed voorbereiden bands met strakke pre-producties. De platenmaatschappij als verkapte bank wordt minder noodzakelijk.

In 2009 is het voor een major net zo lastig als voor een indie-label of DIY-artist om je product in winkels (verkoopbaar) te krijgen. Fysieke winkels worden minder belangrijk door de terugloop van CD-verkopen, maar vooral door de digitale ontwikkeling waarbij iedereen zijn/haar muziek online kan verspreiden of verkopen.

In 2009 ziet een major de steeds krachtiger wordende PR-molen van de social networks. Daarmee concludeert een major direct dat de aangenomen PR-medewerkers met prima salarissen kostentechnisch niet rendabel zijn.

In 2009 ziet de major maar weinig nieuwe mainstream artiesten, en al helemaal van Hollandse bodem. Ook in 2009 is er geen nieuwe Anouk, Kane, Blof of Ilse de Lange opgestaan. Het is lastig om een jarenlange carrière in de top van de charts te hebben. Daarentegen komen steeds meer artiesten uit niches boven drijven door het internet die de aandacht opeisen van steeds meer mainstream fans.

Dan 2010.

In 2010 kunnen de major-kantoren en salarissen maar moeilijk worden bekostigd door bovenstaande ontwikkelingen. De ‘oude’ cashcows kunnen simpelweg niet genoeg omzet genereren voor de majors om te blijven bestaan in de huidige hoedanigheid.

In 2010 tekenen nog steeds artiesten bij majors, maar slimme en doorgewinterde artiesten zien niet meer in waarom zij een groot deel van hun inkomsten zouden weggeven aan de major. Een record-deal is alleen aantrekkelijk als het bedrijf meer geld weet te genereren voor jou dan wanneer je het helemaal zelf zou doen. Voor artiesten buiten de mainstream is dat pertinent niet het geval.

In 2010 bestaan de majors (nog) niet uit voornamelijk twintigers, en leveren daarom niet de nodige meerwaarde op het gebied van nieuwe en sociale media. De ‘oudere’ generatie loopt achter in deze ontwikkelingen en weet niet op te boksen tegen de kracht van crowdsourcing en hoe dit succesvol in te zetten zonder een artiest dood te drukken door belangenverstrengeling.

In 2010 zou het zomaar kunnen gebeuren. Nokia neemt de catalogus van bijvoorbeeld Universal over. Organisaties worden gedownsized. Kleine bedrijven of ZZP-ers poppen overal op om kleinschalige vertegenwoordiging op te pakken om zo gericht en specifiek te werken aan carrières van muzikanten.

Of kunnen de grote platenmaatschappijen dit onheil nog afwenden door innovatieve strategieën?
Wie het weet, mag het zeggen…

Handige tips en uitleg van Rob omtrent platen- / artiestencontracten. Morgen meer over licentie- en publishingcontracten.

Platenmaatschappij
Trend van de afgelopen maanden is het 360-graden-contract. De platenboer verliest enorme inkomsten door de dalende CD-opbrengsten (niets nieuws). Een platenmaatschappij doet niet anders dan veel geld in artiesten investeren met de hoop dit driedubbel terug te zien. Om zijn investeringen beter te dekken (dus niet alleen afhankelijk te zijn van CD-verkoop) zegt hij: we gooien alle inkomsten die binnenkomen voor jou als artiest op één hoop, en we verdelen die inkomsten vervolgens samen. Zou fair kunnen zijn, maar dan moet je contract waterdicht zijn.

Vaak kom je met een maatschappij een dealmemo overeen. Dit zijn twee A4tjes met in normale mensen taal wat je bent overeengekomen. Vervolgens stuurt de maatschappij je de algemene bepalingen ter ondertekening. En hier zit de nummer één valkuil: wat je ook in de dealmemo hebt afgesproken, de algemene bepalingen zijn juridisch gezien bepalend. In andere woorden: je kan nog zo goed onderhandeld hebben en alles staat prachtig in je dealmemo vermeldt, áls er iets staat wat tegenstrijdig is met de bepalingen, is je dealmemo afspraak geen fluit waard.

Hoe los je dit op?

Een extra kolom in de dealmemo met de vermelding van ‘afwijking algemene bepalingen’ waarbij je woord voor woord uitstippeld wat in artikel nummer x van de algemene bepalingen niet van toepassing is / anders zou moeten zijn geformuleerd.

Tijdens het tekenen ben je de beste vrienden. Dat blijft waarschijnlijk en hopelijk ook zo. Het contract wordt alleen echt essentieel als er oorlog uitbreekt tussen jou en de maatschappij. Ga dus ook met die gedachten (hoe gek dat ook is) het contract bekijken. Wat als de oorlog tussen ons uitbreekt? Hoe sterk sta ik dan?

Om je eigen positie sterk te maken zorg dan voor voldoende alarmbellen in je contract, een contract openbreking wanneer een album break-even heeft bereikt (of Goud of Platina, wat jij wil), voeg een release overeenkomst toe en laat wat marketing de revue passeren.

Andere handige tips:

• Territorium
  Wereldwijd? Is dat wel zo handig?
• Overtredingen
  Wanneer een artiest groffe overtreding maakt (hij brengt bij concurrent een plaatje uit bijvoorbeeld) dan kunnen daar hoge boetes voor staan van wel 5.000 euro per dag. Deze clausule moet je weg onderhandelen. Daarbij hanteren sommige majors het ‘niet in gebreke stellen’. In de wet staat dat bij een groffe overtreding de persoon een aanmaning moet ontvangen en binnen een deugdelijke termijn zijn fout goed mag maken. Dit ‘in gebreke stellen’ wordt door bepaalde maatschappijen geschrapt. Niet de bedoeling!
• Merkrecht
  Als het om je artiestennaam of URL gaat, geef daarin nooit je rechten weg.
• Definities
  De definities van een contract zijn ongelofelijk belangrijk. Definities herken je doordat ze met een Hoofdletter worden geschreven. “De Artiest heeft recht op zes exemplaren van zijn Werk” om maar iets te verzinnen.
  Alles wat gedefineerd wordt moet zo objectief en meetbaar mogelijk zijn. Enkele troebele definities: ‘alle mogelijke manieren’, ‘redelijk’, ‘muziekbranche gebruikelijke’, ‘nog niet bekende technieken’.
• Remix, re-edit, reproductie
  Die mogen alleen worden gemaakt met nadrukkelijke toestemming van de artiest. In sommige gevallen wordt er aan de artiest voorbij gegaan.
• Termijn verplichtingen
  Bij het aflopen van een bepaalde verbintenis is een maatschappij verplicht een seintje te geven, zodat je kan bepalen of je wel of niet doorgaat met hetgeen. Wanneer in een artikel wordt gerept dat maatschappij x hier niet verplicht toe is: schrappen!
• Statements verplichting
  Een van de weinige verplichtingen van een maatschappij is inzicht geven in de inkomsten door middel van een statement. Dit moet de maatschappij een x aantal keer per jaar doen. Ook hier wil de maatschappij zich wel eens van een van zijn weinige verplichtingen ontdoen: schrappen!

En zo zijn er nog meer diepgaande tips van een ervaren advocaat die alleen aan de hand van uitgebreide voorbeelden uit te leggen zijn. Hoe dan ook is er belangrijke lering te trekken uit deze workshop.

Wanneer je een contract gaat tekenen met tientallen A4tjes algemene bepalingen schakel je een juridisch adviseur in. Het inschakelen van een advocaat naderhand wanneer dingen mislopen is duurder.

Rob van Dongen