Gisteravond (vrijdag 16 oktober) betrad Maceo Parker het podium op de Oudegracht in Utrecht om een eenmalig concert te geven in Nederland. Bekendheid kreeg funk-saxofonist Maceo in de blazerssectie van James Brown en later bij Prince. Zijn eigen werk typeert hij als 98% funk en 2% jazz. Gelukkig mag Maceo in Nederland nog twee jaar doorwerken (hij is 65), want ondanks de respectabele leeftijd weet hij een energie en een groove over te brengen. In een meer dan twee uur durende set: ongelofelijk!

Een impressie van wat je gemist hebt, en een groeiende ergernis van een steeds vaker geconstateerd fenomeen in de Nederlandse muziekcultuur: waardeloos publiek.

Wat weet mijnheer Parker het publiek te bespelen. Deze funker pur sang maakt van hele kleine simpele riffjes een dampende groovepot die urenlang kan b(r)oeien. Telkens weer weet hij het publiek bij de muziek en de band te betrekken. Het enthousiasme wat hìj uitstraalt, dwingt je om mee te dansen en lawaai te maken.

Dynamiek is een van de sleutelwoorden van de frisheid van zijn songs. Door hier en daar abrupt terug te gaan in volume of intentie, krijg je een enorme drift als hij de band weer laat exploderen. En de blazerssectie weet daar keer op keer raad mee met steeds maar weer boeiende solo’s.

Om maar niet te beginnen over de ritme-sectie. Tonnetje rond, niet omheen te lopen, komt de bassist het podium op. Stoïcijns pakt hij zijn basgitaar. De gitarist lijkt het allemaal niet zo serieus op te vatten. Met nadruk op lijkt. De drummer zit klaar. En vanaf het moment dat een van deze drie jongens hun snare(n) beroeren, hell yeah, swingt het van minuut een tot het end. En strak! Deze zware jongens speelde met menig groot funkartiest en dat hoor je. Misschien is het voor hun inmiddels een kunstje, maar dit kunstje wordt in de puntjes beheerst.

Aan het grote feest lijkt geen einde te komen. Bijna op het einde van de set gaat het mis. Iemand gooit een beker bier (zonder bier) richting Maceo. Het gezicht van de saxofonist gaat direct op onweer, en een boe-geroep en gejoel barst los. Het einde van de set is bereikt. Praktisch iedereen wil een toegift. Ik ben bang dat podiumbeest Maceo niet meer terugkomt na dat incident. Toch komt hij, na mijn eigen vingers krom gevloten te hebben, terug met z’n band. Het eerste toegift is nog niet begonnen of een tweede beker/blikje beland ergens in de buurt van de frontman.

Of hij negeert het, of hij heeft het niet door. Ik kook van binnen. Maceo ook. Plichtmatig en met veel minder plezier doet hij zijn toegiften. Wanneer hij een prachtig, breekbaar solo nummer inzet is Tivoli verre van stil. Irritant hoor je allerlei geroezemoes, geklets en ge-ssssttt. Maceo gaat er niet eens aan beginnen en breekt het gevoelige nummer af om af te sluiten met de oude kraker Pass The Peas.

In bijna elke recensie die ik schrijf en optreden waar ik dus logischerwijs bij ben geweest, groeit mijn ergernis richting het Nederlandse clubcircuit publiek. Niet gegeneraliseerd ‘het publiek’ maar een bepaald ‘soort’. Waar haal je het gore lef vandaan om 25 euro neer te leggen en vervolgens achter in de zaal je vooral bezig te houden met overleden katten, overspannen werksituaties of gescheiden kleinkinderen. ZOEK EEN CAFE OP! De schaamteloosheid waarmee het gebeurt irriteert me mateloos en het disrespect voor de artiest is killing. Kunnen we deze trend tot ommekeer brengen en dit ‘soort’ door beveiliging naar buiten laten trappen?

Ik hoop dat Maceo -inmiddels in Frankrijk- zijn ergernissen te boven is. Als de mijne zijn opgetrokken blijft een verrukkelijk gevoel over van funk zoals het hoort: repeterende gelukzalige groovende riffs die van je heupen en voeten ongecontroleerde projectielen maken. Men! Wat hou ik van Maceo Parker en zijn muziek.

We raakte aan de praat en voordat hij vertrok gaf hij mij een exemplaar van zijn nieuwe boek/essay ‘Van hoge naar nieuwe kunst‘, welke vooral is gericht op de muzieksector. Van de week eindelijk aan toegekomen om is te lezen. Misschien geen wereldschokkende nieuwtjes, maar wel zeer bruikbare en duidelijke punten ter overpeinzing.

Het boekje gaat voornamelijk in op de hoge kunst (kort door de bocht het klassieke concert of een opera voorstelling) en de nieuwe kunst (popmuziek, rap, dance) en dan met name de beleving van deze kunstvormen. Gedrag, sfeer, publiek en ontwikkelingen worden belicht. Hans geeft een paar mooie en onderbouwde bevindingen.

Hans Abbing over het muziek-publiek:

“De doorsnee liefhebber wil geen moeite doen; hij wil vooral meer van hetzelfde. Maar dit geldt niet voor de specialist. Elke kunstvorm kent een kleine groep van specialisten en een grote groep van ‘gewone’ liefhebbers. De specialisten zijn van mening dat echte kunst er alleen is voor mensen, die moeite doen. [...] De specialisten verliezen uit het oog dat het merendeel van de gewone liefhebbers helemaal geen moeite wil doen en ook niet wil leren. Ze kunnen ook genieten zonder details te onderscheiden. Zelfs na eindeloos herhaald luisteren of kijken blijven bepaalde details hun ontgaan. Voor hen is dat geen probleem.”

Als artiest kan je deze constatering nog wel eens uit het oog verliezen. Wil je een publiek benaderen naast ‘specialisten’, houdt dan rekening met de ‘luiheid’ van het publiek. Waarom is Frans Bauer zo belachelijk populair? Simpel. Het is simpel.
Dat betekend niet dat je ook Frans Bauer-muziek moet gaan maken. Integendeel. Naar mijn vrije interpretatie mag je wel kritisch kijken naar je song als je ‘populaire’ muziek wil maken. Maak je het voor het publiek niet te moeilijk?

Wat betreft podium performance en sfeer zegt Hans:

“Het publiek verwacht bij klassieke muziek een zeer goede uitvoering, die van orkest tot orkest maar weinig mag verschillen, en het poppubliek verwacht vooral een persoonlijke uitvoering die sterk verschilt van die van artiesten die hetzelfde werk uitvoeren. Het publiek verwacht eveneens dat de concerten binnen één serie telkens anders zijn. Door een verschillend verlopende communicatie tussen spelers en publiek is dat ook meestal zo. Vooral de sfeer verschilt. Het is niet toevallig dat de critici in de media relatief veel aandacht besteden aan de sfeer tijdens een popconcert.”

Als uitvoerend muzikant heb jíj het meeste vat op de sfeer van je optreden. En dan doel ik niet alleen op de muziek. Creeër ook voor, tijdens en na het concert iets om je concert heen. In Nederland, is mijn ervaring, komt het (muziek)café-publiek eerder naar het muziekoptreden vanwege de sociale gathering, dan dat het de moeite wil doen de muziek te ontdekken. In de basis moet jouw muziek zichzelf verkopen, maar je komt er niet onder uit dat een interessante performance met de dag belangrijker wordt om aandacht te winnen.

Verder nog een analyse door Hans van de jongste generatie publiek (tussen 15 en 25 jaar):

“De jongste generatie is gekarakteriseerd met behulp van de termen slimmer, sneller en socialer. Het woord zelfbewuster zou ook goed in het rijtje passen. [...] Groepen en groepjes zijn belangrijk. Tegelijk hecht men al op jonge leeftijd aan authenticiteit bij zichzelf en bij vrienden. Maar er is geen conflict tussen sociaal en authentiek. Binnen de eigen groep is authenticiteit essentieel. Zoals gezegd: je moet authentiek zijn om erbij te horen.”

Wanneer authenticiteit een belangrijke rol vervult bij de huidige generatie jongeren, weerspiegelt dat zeer waarschijnlijk ook in hun muziekkeuze. Althans, dat zou je zeggen. Ik zie in de huidige muziekbeleving voornamelijk het sociale aspect naar voren komen: het delen. Wanneer bepaalde mensen in mijn omgeving voor mij nieuwe namen laten vallen, wil ik die heel graag horen. Ik download hun muziek en hoop de verwachte verrassing te krijgen. Ben ik dan nog wel zo authentiek? Zijn we dan niet een grote kudde schapen?

Of is ‘authenticiteit’ anders te interpreteren? Wil de jongere generatie zich graag identificeren met authentieke muzikanten? Ik denk dat dit steeds belangrijker gaat worden. Alhoewel de trend dit tegenspreekt.

Esmee Denters is populair onder de jongeren maar absoluut niet authentiek. Lisa (winnaar laatste X Factor) komt met een opgelegd album met opgelegde liedjes. Als je wint, staat dat in het contract. ‘Halleluja’ prijkt al 10 weken als nummer 1 op de hitlijsten. Dit is een cover (echt?), maar losstaand daarvan, authentiek is de Lisa van nu niet.

Toch denk ik dat (op den duur) de fanbases van authentieke acts duurzamer zijn. Duurzamer dan de vluchtige fans van machinale pop-idolen. Wie staat er bijvoorbeeld morgen bij een optreden van Rafaella of Sharon?

Er zijn nog meer interessante bevindingen van Hans Abbing. Volgende post komt later dit weekend.

“Anders dan met normale producten, verkoop je bij muziek ‘een gevoel’. Publiek maakt op een andere manier een connectie met je product.”

Nuttig om is tot je te laten komen…