De overheid heeft een voorstel gedaan om het auteursrecht wezenlijk te veranderen naar een ‘Duits’ model. Kort gezegd houdt dit in dat de voorgestelde wetswijziging de auteur een veel sterkere onderhandelingspositie zou moeten geven: geen overdracht van rechten meer, maar (exclusieve) licenties voor de duur van 5 jaar.

De reacties zijn overweldigend, en in bijzonder, vanuit één hoek: de entertainment industrie. En die zijn er niet blij mee.
Lees verder om meer te weten te komen over het voorontwerp wetswijziging en de verschillende reacties.

• Officiële wetsvoorstel wijziging Auteursrecht vanuit de overheid.
• Een neutrale uiteenzetting van een Margriet Koedooder om het wetsvoorstel in normaal begrijpelijk Nederlands door te lezen.
• Klemmende reacties vanuit de industrie en andere belanghebbende bij exploitatie van auteursrecht.
  [uitgelicht: NVPI, Cloud 9 (publisher Armin van Buren e.d.), Creatieve Media Industrie]
• Bijval voor de wijziging komt vanuit samenwerking Platform Makers.

Wat ik in de reacties voorbij zie komen als belangrijk punt om te ageren, is de investeringsbereidheid van derden die weg zou vallen. Want hoe zeker is je Return On Investment (ROI) als je harde werken niet langdurig wordt beloond maar voor ‘slechts’ 5 jaar?

Ik vind het bere interessant, want ik denk wel degelijk dat het een goede zaak is voor diegene waar het allemaal om draait: de maker c.q. auteur. Die heeft in mijn optiek meer onderhandelingspositie en kan veel beter ‘controle uitoefenen’ in het verdelen van zijn inkomsten stromen naar ratio aan derden. Een manager krijgt ook alleen betaald voor de periode dat hij de artiest (verder) helpt. Vindt een artiest een andere manager na de eerste belangrijke stappen, kan de andere manager lachend met al jouw zuurverdiende investeringstijd ervan door gaan. Tja, dan had je er maar voor moeten zorgen dat je onmisbaar bent geworden. Dan maximaliseer je de kans om niet op straat te worden gezet.

Met andere woorden, wat geeft bijvoorbeeld een publisher het recht om jarenlang, zelfs NA de dood van een auteur, mee te profiteren op het feit dat hij ooit op een congres een plaatje aan (een belangrijk) iemand heeft laten horen?

Nou ben ik geen jurist of expert op het gebied van publishing en auteursrecht, maar mijn gevoel zegt dat de voorgestelde licentieovereenkomst van jouw recht die je deelt met derden in plaats van overdraagt, helemaal zo gek nog niet is.

Wat vindt u?

GroenLinks, en even later Femke hoogstpersoonlijk, presenteerde hun kijk op auteursrecht een paar dagen geleden. Met oog op de verkiezingen voor muzikanten een zeer interessante topic. Als je het standpunt van GroenLinks/Femke nog niet hebt gelezen, zeker even doen.

In deze post ga ik namelijk in op de bijzondere reacties die verschijnen op haar stuk.

Heel kort samenvattend, waar komt GroenLinks verhaal op neer? Voornamelijk op financiële onafhankelijkheid van kunstenaars en deze in de markt te versterken. Volgens de linkse partij biedt auteursrecht nagenoeg geen bescherming in de wetten van het internet.

“Het huidige auteursrecht garandeert niet of nauwelijks een eerlijk honorarium voor makers, noch faciliteert het breed en legaal gebruik van hun werk via internet. Uitbuiting en piraterij ontstaan omdat de markt faalt, en de overheid archaïsche wetgeving verdedigt, de oren laat hangen naar commerciële lobbyisten en met symbolische (download)verboden schermt.”

Drie oplossingen stelt GroenLinks voor [door mij kort en bondig gemaakt]:

1. er moet onderscheid komen in de mate van auteursrechtelijke bescherming, afhankelijk van het soort gebruik door derden: commercieel, privé, kunstzinnig, wetenschappelijk of amateuristisch.
2. de duur van de auteursrechten moet worden verkort aangezien gemiddeld 97% van de royalties in de eerste zeven jaren na verschijning van een werk worden geïncasseerd. Voorstel: van 70 naar 10 jaar.
3. artiesten en makers moeten een sterkere onderhandelingspositie krijgen tegenover hun uitgevers, omroepen of producenten.

Vooruitstrevende gedachten en de eerste partij die zich aan dit onderwerp waagt en uitspraken doet c.q. oplossingen aandraagt. Geweldig! Maar toch komen er, op het eerste oog, onbegrijpelijke reacties over het stuk van Femke:

Gerrit: “Omdat de controle op intellectueel eigendom lastig is geworden passen we dus de wet aan. Als er veel auto’s gestolen worden, omdat er niet voldoende agenten zijn, geven we dan het stelen van auto’s ook vrij? Of misschien alleen auto’s die 10 jaar of ouder zijn? Het lijkt me handiger om kinderen (en volwassenen) te leren dat het creëren van muziek, tekst, foto’s enz. geld kost.”

Herman: “Dit is wat mij betreft volkomen absurd. Ik ben filmcomponist. Als regisseurs / producenten voortaan gewoon gratis 10-jaar oude muziek kunnen gebruiken kan ik er wel mee ophouden. Royalties zijn niet de belangrijkste inkomstenbron, maar opdrachtgeld. Voor bands zijn dat optredens. Ik vind dit dus onzin en zal niet op jullie stemmen als jullie dit echt gaan uitvoeren in een mogelijke regering.”

Lars Boering: “Als je je zou verdiepen in de door Platformmakers gehanteerde speerpunten dan zou je waarschijnlijk anders reageren, kijk hier. Wat Groenlinks nu wil is het probleem van handhaving verleggen naar de makers. Je ontneemt zo een grote groep kunstenaars, fotografen, filmers en auteurs hun recht om op eerlijke wijze hun geld te verdienen.”

De reacties lijken vooral veel pijn te hebben in het controle stuk. ‘Iemand anders kan zo maar met mijn werk er van door!’ En ja dat kan. Of het nou een design is, een thriller van een boek, een album of een briljant filmconcept: alles is te jatten.

Diegene die jat neemt ook de risico’s. Niet zozeer in boetes maar in (product)kwaliteit. Gerippte software komt met bugs, gedownloade songs hebben geen artwork of zijn soms van belabberde kwaliteit, een design is niet helemaal custom-made voor mij en zo zitten er altijd nadelen aan het werkje. Het grote voordeel is; het is GRATIS.

Essentieel punt hier is dat het aanschaffen niet was gebeurd als er een prijskaartje aan had gehangen. Met andere woorden: $800 betalen voor Photoshop zullen velen particulieren nooit hebben gedaan. €20,- voor een onbekende artiest waarvan je de muziek niet goed kent, schaffen maar zeer weinige blind aan. Met andere woorden, het is stom aan te nemen geld te zijn verloren aan mensen die ‘illegaal’ jouw product hebben verkregen, als ze in geen geval een euro hadden neergelegd voor jouw product.

Alles wat gratis is, heeft meerwaarde. En daar kan de maker altijd van profiteren. De (internet)doorgeefluiken kunnen namelijk 99 van de 100 keer niet het werk (re)produceren, en zijn waardeloos. Daarom heeft ‘piraterij’ enorme voordelen: via netwerken van anderen kom je in circuits terecht waar je van te voren nooit bij had stilgestaan, en levert het je nieuwe opdrachten op. Daar kun je jouw verdiensten weer terugpakken. De (nieuwe) fans betalen graag voor andere zaken wat voor hen een meerwaarde heeft. Heel simpel kan dat een band shirt zijn of een optreden, maar ook exclusiviteit of voor dreigende schaarste betaald een fan.

Grote sloten en chagrijnige (internet)politieagenten zullen niet de oplossing zijn. Ik vind de standpunten die GroenLinks in nemen helemaal zo gek nog niet. Zeker de eerste om een beter onderscheid te maken in wie je auteursrechtelijk beschermd werk gebruikt. Partijen met grote, brede schouders die miljoenen omzetten pittig laten betalen voor muziekgebruik, en je nichtje die op haar slaapkamer muziek zit te luisteren niet. Het Spotify-model vind ik daarin een prachtig en eerlijk voorbeeld: de inkomsten vanuit commercials/advertenties op Spotify worden verdeeld naar artiesten op aantal plays.

GroenLinks durft en wat mij betreft zit hun denkwijze al een heel eind in de goede richting.

Net zo vaak schemert op het einde van die verzoekmailtjes toch de vraag door of ik niet ‘iets kan betekenen’ voor de band in kwestie. Dat vraag ík mij dan ook af: ‘wat kan jíj betekenen voor mij?’

Vragen staat vrij. Maar als je om een structurele bijdrage vraagt, vergroot dan je kansen op een vervolg. Vrijblijvend aan een buurjongen vragen of hij de merchandise wilt komen verkopen bij een volgend optreden, ach, dat vindt menigeen hartstikke leuk. Als hobby.

Maar in het professionele circuit (lees boekingskantoor, management bureau, publisher of platenmaatschappij) heb je wisselgeld nodig. De logische muzikanten gedachten zijn: ‘de boeker regelt meer optredens voor mij’ of ‘de manager zorgt voor extra connecties en professionalisering van mijn band’. Dat helpt de muzikant in zijn of haar loopbaan. Leuk en aardig, maar de prof krijgt veel van dit soort aanvragen en wil ook bouwen aan een loopbaan.

Als je serieuze partijen voor je wil winnen, bedenk dan op voorhand wat je ze potentieel te bieden hebt. Heel veel bier en gezelligheid is niet voldoende. Boekers raken pas geïnteresseerd als jij kunt aantonen dat je veel geboekt wordt. Inderdaad, omgekeerde wereld. Maar zo werkt het wel. De boeker ziet dan namelijk dat zijn kansen op inkomen reëel zijn.

Puur in mijn eigen straat, het management, heeft ook veel randvoorwaarde. Coaching, tips of adviezen, dat is allemaal wel is een keer te doen voor een fles whiskey of klein bedrag. Maar een band/muzikant structureel gaan managen; dan moet potentie, geloof, visie en gedrevenheid gecombineerd gaan met zicht op inkomsten.

In het begin van je band bestaan zou je je ogen eens kunnen richten op opleidingen. In Haarlem zit Media & Entertainment Management (inHolland) en waar ik gestudeerd hebt Music Management (HKU, Utrecht [mail Betty]). Veel gasten aldaar willen maar al te graag hun theorieën toetsen aan de praktijk. Een win-win situatie!

Neem de mindset van ‘wat heb ik de ander te bieden?’ mee als je overweegt om platenmaatschappijen of andere partijen te gaan benaderen. Let wel: het is vaak ‘one shot, one opportunity’. Dat ene schot moet je zo goed mogelijk voorbereiden en richten.

Schroom echter niet om te blijven mailen met vragen! Ik vind het erg leuk om muzikanten te blijven ontdekken en te helpen in het opzetten van hun muziekbestaan.

Met een licentiedeal verstrek je het recht dat de getekende partij jouw werken mag exploiteren of distribueren (distributiedeal) onder bepaalde voorwaarde. Makkelijk voorbeeld: bij verkoop van je huis draag je de rechten over aan een andere partij (traditionele platendeal), bij verhuur van je huis mag diegene gebruik maken van (licentiedeal) en heeft dus geen recht op het huis.

Een licentiedeal is in de meeste gevallen een optie als je in eigen beheer je plaat hebt opgenomen en dus zelf investeringen hebt gedaan in het opnameproces. De artiest heeft zelf geïnvesteerd. Voor een licentiedeal gelden ook weer dezelfde algemene bepalingen met dezelfde valkuilen zoals besproken in de blogpost van gisteren.

Bij platen-, licentie en distributiedeals hebben we het steeds over de opnames ook wel naburige rechten genoemd waar de geïnteresseerde belangen in (willen) hebben. Bij een publishingdeal gaat het om je auteursrechten. Een uitgebreide uitleg kan je vinden op de weblog van Niels Aalberts die een aantal posts heeft gewijd aan publishing.

Sowieso moet je drie keer goed nadenken en vijf keer goed achter je oren krabben wanneer je met een publisher in zee gaat. Zij krijgen vaak een groot aandeel van je auteursrechten in handen (als je tekent) en kunnen vaak minder goed aantoonbaar hun efforts daar tegen over zetten.

Mocht je met specifieke vragen zitten en je wilt is advies, bezoek dan de Bousie advocaten. Zij hanteren een ‘doktors-spreekuur’ waar je een half uurtje een vraag kan voorleggen met kort en bondig advies.